Telurij
52
Te
Skupina
16
Perioda
5
Blok
p
Protoni
Elektroni
Neutroni
52
52
76
Opća svojstva
Atomski broj
52
Relativna atomska masa
127,6
Maseni broj
128
Kategorija
Polumetali
Boja
Srebrna
Radioaktivan
Ne
Od latinske riječi tellus, zemlja
Kristalna struktura
Jednostavna Trigonska
Povijest
Telurij je otkriven u Transilvaniji 1782. Franz-Joseph Müllerom von Reichensteinom u mineralu koji je sadržavao telurij i zlato.
1789., drugi mađarski znanstvenik, Pál Kitaibel, također je samostalno otkrio element u rudi iz Deutsch-Pilsena koja je bila smatrana argentonosnim molibdenitom.
1798. ga je imenovao Martin Heinrich Klaproth koji ga je ranije izolirao iz minerala kalaverita.
1789., drugi mađarski znanstvenik, Pál Kitaibel, također je samostalno otkrio element u rudi iz Deutsch-Pilsena koja je bila smatrana argentonosnim molibdenitom.
1798. ga je imenovao Martin Heinrich Klaproth koji ga je ranije izolirao iz minerala kalaverita.
Elektrona po ljusci
2, 8, 18, 18, 6
Elektronska konfiguracija
[Kr] 4d10 5s2 5p4
Na zraku, telur gori zelenkasto-plavim plamenom stvarajući dioksid
Fizikalna svojstva
Agregacijsko stanje
Čvrsto
Gustoća
6,232 g/cm3
Talište
722,66 K | 449,51 °C | 841,12 °F
Vrelište
1261,15 K | 988 °C | 1810,4 °F
Toplina taljenja
17,5 kJ/mol
Toplina isparavanja
48 kJ/mol
Specifični toplinski kapacitet
0,202 J/g·K
Zastupljenost u Zemljinoj kori
9,9×10-8%
Zastupljenost u svemiru
9×10-7%
CAS broj
13494-80-9
PubChem CID broj
6327182
Atomska svojstva
Atomski radijus
140 pm
Kovalentni radijus
138 pm
Elektronegativnost
2,1 (Paulingova ljestvica)
Potencijal ionizacije
9,0096 eV
Atomski volumen
20,5 cm3/mol
Toplinska vodljivost
0,0235 W/cm·K
Stanja oksidacije
-2, 2, 4, 5, 6
Primjene
Primarna upotreba telurija je u legurama, posebno u čeliku i bakru za poboljšanje obradivosti.
Telurij se koristi kao osnovna komponenta upaljača, a dodaje se lijevanom željezu za kontrolu hlađenja.
Koristi se u vulkanizaciji gume i u katalizatorima za krekiranje nafte.
Telurij se koristi kao sredstvo za bojenje u keramici.
Telurij se koristi kao osnovna komponenta upaljača, a dodaje se lijevanom željezu za kontrolu hlađenja.
Koristi se u vulkanizaciji gume i u katalizatorima za krekiranje nafte.
Telurij se koristi kao sredstvo za bojenje u keramici.
Telurij i spojevi telurija smatraju se blago toksičnima
Izotopi
Stabilni izotopi
120Te, 122Te, 124Te, 125Te, 126TeNestabilni izotopi
105Te, 106Te, 107Te, 108Te, 109Te, 110Te, 111Te, 112Te, 113Te, 114Te, 115Te, 116Te, 117Te, 118Te, 119Te, 121Te, 123Te, 127Te, 128Te, 129Te, 130Te, 131Te, 132Te, 133Te, 134Te, 135Te, 136Te, 137Te, 138Te, 139Te, 140Te, 141Te, 142Te